Ideą serii „Leksykon” wydawnictwa Arkady jest ukazanie czytelnikom wybranych zjawisk kultury oraz natury z perspektywy ikonografii i symboliki. Zagadnienia z każdego tomiku są omawiane i przedstawiane przy pomocy szczegółowo opisanych reprodukcji około 300 dzieł sztuki europejskiej. Ja Wam polecam tomik poświęcony ogrodom – tym rzeczywistym i tym wyobrażonym, gdyż jest to temat szczególnie wdzięczny i ciekawy.

Książka w czytelny i jasny sposób przedstawia dzieje europejskich form ogrodowych. Znajdziecie tu renesansowe ogrody dostojników świeckich i duchownych, barokowe i rokokowe założenia tworzone na zamówienia władców, XVIII-wieczne ogrody krajobrazowe oraz XIX-wieczne publiczne parki wielkich miast. Ponadto objaśniono w niej poszczególne elementy sztuki ogrodowej: od podstawowych części składowych ogrodu jak: kwiaty, alejki, drzewa czy ogrodzenia, do mniej typowych, przypisanych do określonego typu ogrodu lub epoki, jak np. ars topiaria (sztuka przycinania krzewów w najrozmaitsze kształty), labirynty lub partery. Możecie się także dzięki tej książce zapoznać z różnymi funkcjami założeń ogrodowych i parkowych.

Ogrody zazwyczaj są omawiane z punktu widzenia historyczno – architektonicznego, jako „architektura zieleni”, dlatego często zostaje zaniedbana ich semantyka. Autorka polecanego Leksykonu, Lucia Impelluso, stara się przeanalizować nie tylko elementy tworzące sam ogród, ale także rozszyfrować jego symbolikę. W swojej publikacji przedstawia również  ogrody wyobrażone, czyli związane z religią i moralistyką (np. rajski, Chrystusowe, Maryjne, cnót, pokus) oraz inspirowane literaturą („Powieść o róży”, ogród Armidy z „Jerozolimy wyzwolonej” Torquata Tassa i inne).

Po lekturze tej książki (do której gorąco zachęcam) z pewnością przypomnicie sobie, że ogrody pełnią nie tylko funkcję praktyczną, ale także symboliczną oraz estetyczną. „Ogrody i labirynty” to coś więcej niż tylko kolejny zbiór zachwycających bogactwem malowideł. To zgrabnie ułożone kompendium dotyczące znaczenia symboli w malarstwie, rozpoznawania typów ogrodów i szkół, do których one nawiązują. Nade wszystko jednak leksykon ten jest przewodnikiem po krainie piękna.

Książkę możecie zakupić tutaj. Poniżej mały fragment na zachętę.
Polecam
Marta Kamchen – architekt krajobrazu

Partery

Malarz flamandzki, Ogród pałacu w Nancy, 1635, Praga, Národni Galerie.

Parter to zazwyczaj płaska kwatera o rozbudowanym ornamencie gazonowym, kwiatowym lub żywopłotowym, często z ozdobną rabatą obrzeżoną z topiarami. Pola między ornamentami wypełniano kolorowym żwirem lub innym kruszywem.

Najpopularniejszy był parter haftowy, parterre de broderie, oparty na motywach skomplikowanych haftów epoki Henryka IV czy Ludwika  XIII, a elementami dekoracyjnymi były stylizowane formy roślinne, arabeski bądź woluty wykonane ze strzyżonych niskich żywopłotów.

W parterach á piéces coupées (dosłownie: „o poucinanych kawałkach”) głównym elementem dekoracyjnym są kwiaty. Partery podzielone są na geometryczne rabaty rozmieszczone symetrycznie i oddzielone wąskimi ścieżkami, potrzebnymi ogrodnikom, by mogli doglądać roślin.

Johannes Janson, Ogród formalny, 1766, Los Angeles, The J. Paul Getty Museum.

Parter angielski, nazwany tak, gdyż rozpowszechnił się głównie w Anglii, tworzy nisko przystrzyżony trawnik, nazywany gazonem, często otoczony rzeźbami, obrzeżna rabatą kwiatową bądź dekoracyjnymi wykonanymi zgodnie z zasadami ars topiaria.

Parter geometryczny lub włoski charakteryzuje się regularnym planem, na który składają się czterokątne kwatery, typowe dla ogrodu włoskiego. Wypełnione były charakterystycznie przeplatającym się ornamentem żywopłotowym  i dlatego nazywano je parterami węzłowymi.

Szkoła angielska, Pierrepont House w Notingham, ok. 1710, New Haven, Yale Center For British Art, Paul Mellon Collection.

Termin „parter” (fr. parterre) wywodzi się z Francji końca XVI wielu i oznacza nową, oryginalną, do tej pory nieistniejącą formę ogrodu. Odnosi się głównie do ogrodowej sztuki baroku, wszedł jednak do użytku powszechnego, określając wiele rodzajów kompozycji rabatowych.

od lewej: Matthäus Merian, Ogród burmistrza Schwind, ok. 1641, kolekcja prywatna; Bernardo Bellotto, Widok na Wiedeń z Belwederu, 1758, Wiedeń, Kunsthistorisches Museum; Szkoła francuska, Widok na pałac wersalski z parterem wodnym około 1675 roku, XVII w., Wersal, Musée des Châteaux de Versailles et de Trianon.